Áfengismeðferð
Þessi hluti Frjáls.is fjallar um mismunandi viðhorf til áfengisnotkunar og afleiðingar áfengisneyslu. Aðalkennsluefnið er á síðunni Fræðsluefni, annað efni sem málinu tengist er á viðeigandi síðum sem valdar eru með því að velja heiti þeirra í dálknum hér til vinstri.
Inngangur
Áfengisneysla í Norður-Evrópu er í sögulegu hámarki og heldur áfram að aukast. Samdráttur í neysla í suðvesturhluta Evrópu undanfarna áratugi virðist hafa stöðvast. Í sumum Evrópulöndum er óskráð neysla umtalsverður hluti af heildarneyslu og það torveldar beinan samanburð milli landa.
Þótt konur eigi aðeins 20-35% af heildarneyslunni í Evrópu er þetta hlutfall það hæsta í heimi. Unglingadrykkja er mikil í Vestur-Evrópu og hefur náð álíka marki í Austur-Evrópu. Unglingadrykkja er einnig áhyggjuefni í S-Evrópu. Nýjustu gögn sýna að dauðsföll tengd áfengisneyslu jukust um 15% milli 2000 og 2002 og eru nú 6,3% af öllum dauðsföllum á svæðinu. Ef reiknað er með lífárum, sem tapast vegna ótímabærra dauðsfalla, og lífárum með fötlun er áfengisbyrðin enn þyngri eða alls 10,8% af sjúkdómaálagi á svæðinu.
Dánar- og sjúkdómatíðni karlmanna út af áfengisneyslu er miklu hærri en kvenna. Ungt fólk er þar áberandi og í aldurshópnum 15-30 ára er um þriðjungur álagsins hjá körlum og um 14% hjá konum vegna áfengis. Skaðleg áhrif áfengis eru enn meira áberandi ef fátækt og vannæring eru til staðar.
Hlutverk heilbrigðisstarfsfólks
Heilbrigðistarfsfólk eru mikilvægir aðilar til að veita heilbrigðisþjónustu, þar á meðal meðferð og stutt inngrip fyrir þá sem drekka óhóflega og fjölskyldum þeirra. Að auki er það bandamenn í baráttunni gegn skaðsemi af völdum áfengis ef litið er á hlutverk þeirra í heilbrigðisþjónustu samfélagsins. (Sjá reglugerð um heilsugæslustöðvar.) Betri skilningur heilbrigðisstarfsfólks á stærð og umfangi áfengisvandamála og þörfinni fyrir skilvirkar stefnumiðaðar aðgerðir hjálpar til að virkja og hvetja til breytinga í samfélaginu. Vandamál af völdum áfengisneyslu ógna lýðheilsu, og heilbrigðiskerfinu ber að bregðast af alvöru við þeim. Heilsugæslan er mikilvægur hluti hvers sveitarfélags. Kostir skimunar og stuttra inngripa í skaðlega drykkju fá stuðning af fjölmörgum vísindagreinum. Æskilegt er að heilbrigðisstarfsmenn taki virkan þátt í slíkum aðgerðum og njóti stuðnings heilbrigðisyfirvalda. Sérfræðiþjónustu þarf til að annast alvarleg tilfelli röskunar af völdum áfengisneyslu og skal hún tengjast öðrum aðgerðum fagmanna og áhugafólks. Þegar áfengisvenjur eru ræddar við skjólstæðinga skal fagfólk huga í jöfnum mæli að drykkjumynstri og drykkjumagni.
Meðferð
Erlendar rannsóknir sýna að einungis 10% af gestum heilsugæslunnar fá viðeigandi þjónustu varðandi skaðlega eða áhættusama áfengisneyslu. Íslensk könnun meðal heilsugæslulækna á höfuðborgarsvæðinu sýnir að rúm 80% hafa jákvætt viðhorf til áfengismeðferðar. 36% telja sig eiga auðvelt með að greina áfengissýki en 31% telja sig eiga erfitt með það. 47% hafa áhuga á að kynna sér enn frekar það sem fram fer í áfengismeðferð en 30 ekki. Þá gefa erlendar rannsóknir (USA og SE) til kynna að skjólstæðingum heilsugæslunnar finnst það í lagi að vera spurð um áfengisneyslu sína og finnst í raun það vera hluti af hlutverki heilsugæslunnar. Þeir sem greinast með áhættusama áfengisneyslu sýna jafnvel vilja til að breyta um hegðun, án þrýstings. Þeir sem sýna alvarlegust einkenni eru meira tilbúnir. Klínískar rannsóknir sýna að stutt íhlutun geti leitt til varanlegrar minnkunar áfengisneyslu hjá þeim sem hafa ekki enn verið greindir með áfengissýki en drekka skaðlega. Þeir sem þess þurfa taka leiðsögn og leita sér sérfræðiaðstoðar á meðferðarstofnun. Þeir sem ekki leita sér aðstoðar í meðferð geta dregið úr neyslunni með endurteknum heimsóknum á heilsugæsluna sem snúast um áfengisneysluna.
