Fræðsluefni
Þessi hluti Frjáls.is fjallar um mismunandi viðhorf og aðferðir til að draga úr eða hætta áfengisneyslu. Hér er greint frá því hvernig fagfólk getur aðstoðað aðra við að draga úr áfengisnotkun sinni eða hætta alveg. Gefin eru gagnleg ráð sem byggjast á þeirri þekkingu sem nú er til staðar um traustar aðferðir til að vinna með þeim sem vilja breyta áfengisvenjum sínum.
Áfengisneysla - dregið út eða hætt
Námsefnið er fyrst og fremst ætlað þeim sem þegar eru starfandi innan heilbrigðiskerfisins en getur einnig nýst öðru fagfólki. Nemar geta einnig kynnt sér hvernig nota á samtalstæknina til að hvetja fólk til að breyta lifnaðarháttum sínum. Hvatning frá heilbrigðisstarfsfólki gerir ómetanlegt gagn þegar kemur að því að hvetja fólk og hjálpa því til að breyta neyslumynstri sínu. Það hefur sýnt sig að skjólstæðingar taka ráðleggingum heilbrigðisstarfsfólks um breytta lifnaðarhætti sem hvatningu um að reyna að láta verða af því. Ef heilbrigðisstarfsmenn gera það að venju að bæta samtali um áfengi inn í hefðbundin störf innan heilbrigðisþjónustunnar eiga þeir mikla möguleika á því að hafa áhrif á neysluvenjur þjóðarinnar og um leið draga úr skaðlegum áhrifum áfengis.
Áfengisneysla er líklega sá lífsstílsþáttur sem erfiðast getur verið að ræða við skjólstæðing, nema í sérstakri áfengismeðferð. Þetta gerist þrátt fyrir þá vitneskju sem fyrir liggur um áhrif áfengis og virkni þessara aðferðar. Ástæður þess geta meðal annars verið ótti við viðbrögð skjólstæðings, málefnið getur verið viðkvæmt fyrir viðkomandi. Góð samtalstækni getur fyrirbyggt þessa þætti. Annað er að áfengisneysla hefur svo marga snertifleti. Áfengi er tengt jákvæðum atburðum í lífinu, s.s. afmæli, brúðkaup og gleði en einnig erfiðleikum s.s. ofbeldi, slys, sjúkdómar og dauði. Flestir hafa upplifað það fyrstnefnda og of margir það síðarnefnda.
Spyrji heilbrigðisstarfsfólk alla skjólstæðinga um drykkjuvenjur þeirra þá sýnir það að þetta málefni er tekið alvarlega innan heilbrigðisþjónustunnar. Stutt ráðgjöf, sem tekur innan við fimm mínútur, rúmast yfirleitt innan hins venjulega viðtals við skjólstæðing. Áhugahvetjandi samtalstækni lýsir því á hvaða hátt fagaðili getur aukið líkur á breytingu hjá skjólstæðingi sínum.
Aðferðin byggir á skilningi fagaðilans á ferli samtalsins og felur í sér skýr viðmið og aðferð:
- Fagaðilinn kemur fram sem fús til samvinnu og í hlutverki samstarfsaðila
- Fagaðilinn leitar eftir og laðar fram hugsanir og tillögur skjólstæðingsins sjálfs um ákveðna hegðun og breytingar þar á.
- Fagaðilinn sýnir virðingu fyrir sjálfstæði skjólstæðingsins, rétt hans og getur til að taka eigin ákvarðanir.
Meginreglur
Áhugahvetjandi samtalstækni grundvallast á nokkrum meginreglum;
Sýnið hluttekningu. Fagaðilinn sýnir augljósan áhuga á að skilja stöðu skjólstæðingsins, í fyrstu með endurspeglun og samantekt á því sem skjólstæðingur tjáir.
Þróa misræmi. Fagaðilinn aðstoðar skjólstæðing við að auka meðvitund og skilning á stöðunni eins og hún er og hvernig hún væri út frá markmiðum og mati skjólstæðingsins. Tilfinningaleg upplifun misræmis er sterkur hvati til breytinga og drifkraftur þeirra. Svo lengi sem skjólstæðingurinn hefur getu til að framkvæma breytingar. Þar er hægt að styðjast við tvíbendisgluggann. Með honum tjáir skjólstæðingurinn sig um kosti og ókosti þess að breyta eða viðhalda hegðun. Farið er eftir myndinni. Í lokin tekur fagaðilinn saman og endar á því jákvæða við að breyta hegðuninni.
Tvíbendisglugginn
Forðast rökræðu. Mótþrói er eðlileg viðbrögð viðkomandi vegna óöryggis eða vantrú á breytingar. Ef ráðgjafi mætir viðkomandi með rökræðum eða öðrum slíkum hætti eykst mótþróinn við breytingu. Fagaðilinn “leikur með” mótþróanum í byrjun en reynir fyrst og fremst að hindra hann.
Efla sjálfstraust. Fagaðilinn eflir sjálfstraust skjólstæðingsins með því að sýna trú sína á getur hans til breytinga. Fagaðilinn sýnir einnig að hann sjái og meti fyrirhöfn/vinnu skjólstæðingsins. Trú skjólstæðings og ráðgjafa um að breyting sé möguleg gefur aukinn hvata til breytinga.
Aðalmarkmið samtalstækninnar er að aðstoða fólk við að komast áfram með hegðunarbreytingar.
Gott er að nota lista yfir mikilvæg umræðuefni og nota hann til að útbúa ,,dagskrá” fyrir samtal um lífstílsbreytingar. Fagaðilinn og skjólstæðingurinn sameinast um dagskrána og skjólstæðingurinn forgangsraðar þar verkefnum af listanum. Dagskráin er einnig mikilvæg til að takmarka umræðuefni og til að fá skipulag í samtalið. Fagaðilinn getur útvíkkað umræðuefnið, eða dregið fram ný sjónarhorn á aðstæður sem skjólstæðingurinn lýsir; vandamál þar sem hann sér fáar lausnir. (Sjá dæmi um dagskrá á mynd.)
Dagskrá
Smellið á þennan tengil eða myndina til að stækka hana og prenta út
Stig 1. Fagaðilinn kynnir umræðulistann: Dæmi: ,,Það er margt í lífsstíl okkar sem getur haft áhrif blóðþrýstinginn. Meðal þess er streita, hreyfingarleysi eða ofþyngd auk þess sem tenging er þar við neyslu áfengis og tóbaks. Hvað heldur þú að eigi við í þínu tilviki?”
Stig 2. Skjólstæðingurinn fær tækifæri til að velta vöngum yfir atriðum á listanum og velja nokkur mikilvæg atriði á honum til að vinna út frá.
Stig 3. Fagaðilinn: ,,Eru aðrir þættir en þeir sem eru á listanum sem þú telur að geti haft áhrif á heilsu þína?”
Stig 4. Skjólstæðingurinn fær tækifæri til að koma með tillögur um atriði á listann sem honum finnast mikilvæg.
Stig 5. Fagaðilinn: ,,Ég sé að þú hefur sett fleiri atriði á listann. Á hverju viltu byrja í dag?”
Stig 6. Fagaðilinn og skjólstæðingurinn gera dagskrá fyrir samtalið (sjá mynd) sem byggir á forgangsröðun skjólstæðingsins. Ef þörf er á að vinna með fleiri atriði en þau sem mest liggur á er auðvelt að semja um dagskrá á annað samtal.
Áfengissýki
Áfengi er vímuefni sem leitt getur til alvarlegra sjúkdóma, meðal annars áfengissýki. til afar mikillar líkamlegrar og andlegrar fíknar sem að ýmsu leyti minnir á kókaínfíkn og heróínfíkn.
Mat á áfengisfíkn
Við mat á áfengisfíkn er stuðst við spurningarlista og skilgreiningar. Samkvæmt klínískum leiðbeiningum frá Landlæknisembættinu má greina áfengisneyslu í þrjú stig:
- Áhættusöm áfengisneysla þar sem miðað er við 21 einingu af áfengi á viku fyrir karla og 14 einingar fyrir konur.
- Skaðleg áfengisneysla sem greind er samkvæmt ICD-10 F10.1 og DSM-IV 305.00.
- Að lokum er áfengisfíkn sem greind er með ICD-10 F10.2 eða DSM-IV 3303.90.
Ítarlegri skilgreiningar má finna í leiðbeiningum Landlæknis
Þar sem áfengisneysla þeirra sem leita sér hjálpar jafnast á við langvinnan sjúkdóm er full ástæða til að leggja vinnu í greiningu og meðhöndlun. Einkum á þetta við ef verið er að meðhöndla viðkomandi vegna annarra sjúkdóma, því sú hætta er fyrir hendi að áframhaldandi drykkja trufli auðveldlega eða jafnvel eyðileggi árangur meðferðar, sem bæði læknir og skjólstæðingur stefna að.
Samtöl, sem snúast um það að hætta að drekka eða draga úr drykkjunni, og sú áreynsla, sem fylgir því að hætta, gefur einnig færi á umræðum og hvatningu fyrir skjólstæðing að leita úrræða.
Matskvarðar
Til eru nokkrir matskvarðar sem nota má í klínísku starfi eða ef skjólstæðingur vill meta eigin stöðu. Ekki er óalgengt að skjólstæðingur fylli matskvarða út áður en hann kemur í sjálft viðtalið að öðrum kosti gerir hann það í viðtalinu. Einnig getur skjólstæðingur tekið eintak með sér heim. Niðurstaðan gefur góðar upplýsingar um styrk fíknarinnar og getur verið gott að hafa til hliðsjónar í meðferðinni. (Kvarðana má einnig finna á heimsíðu SÁÁ.)
Hér á eftir eru nokkrir kvarðar. Algengast er að notast sé við AUDIT listann og er stuðst við hann í klínískum leiðbeiningum Landlæknis ásamt CAGE og TWEAK sem er einkum ætlaður konum. Prentvæna útgáfu af AUDIT má finna á síðunni Efni fyrir skjólstæðinga.
Oft er talað um einingar áfengis og er eftirfarandi skilgreining úr leiðbeiningum Landlæknisembættisins:
...Í öllu áfengi er virka vímuefnið etanól. Prósentumagn etanóls í hinum ýmsu tegundum áfengis er mjög mismunandi. Þess vegna ræðst etanólmagn sem neytt er bæði af magni og prósentustigi áfengisins. Til að samræma og auðvelda magnmælingar hefur verið stöðluð svokölluð áfengiseining sem samsvarar 8g af hreinu etanóli...
Í 25 ml af 40% sterku áfengi (einn einfaldur) er ein áfengiseining. Til að reikna fjölda áfengiseininga er stuðst við eftir farandi reikniformúlu:
Fjöldi áfengiseininga = styrkur áfengis (%) x magn áfengis (lítrar)
Dæmi: Áfengiseiningar
- Einn stór bjór (5%) 5 x 0.5 = 2.5 einingar
- Einn lítill bjór (5%) 5 x 0.33 = 1.8 einingar
- Lítið glas af víni (12%) 12 x 0.125 =
1.5 einingar - Stórt glas af víni (12%) 12 x 0.25 =
3 einingar - Flaska af víni (12%) 12 x 0.75 = 9 einingar
- Einfaldur sjúss (40%) 40 x 0.025 =
1 eining - Flaska af sterku áfengi (40%) 40 x 0.75 = 30 einingar
Viðnám
Viðnám er hugtak í Áhugahvetjandi samtalstækni og hún er andstæðan við samvinnu. Þegar veitt er ráðgjöf vegna áfengisneyslu er mikilvægt að vera vakandi fyrir viðnámi og reyna eftir fremsta megni að forðast að vekja það. Það dregur úr líkunum á góðum árangri. Ef fólk kann að takast á við viðnám aukast líkurnar á að samvinnan verði góð og það er góður grunnur fyrir farsælu breytingaferli.
Stundum er það svo að skjólstæðingurinn „hefur með sér“ viðnám inn í herbergið vegna þess sem hann hugsar eða finnst eða ímyndar sér um fundinn sem í vændum er, en oft æxlast viðnámið af samtalinu sjálfu. Þá getur fagaðilinn kveikt viðnám með því að vera of stýrandi í hlutverki ,,sérfræðings”.
Ef fagaðilinn fer að rökræða við skjólstæðinginn er auðvelt að lenda í pattstöðu. Þá verður erfitt að halda samtalinu áfram og skjólstæðingurinn verður kannski pirraður eða áhugalaus. Viðnám getur jafnvel sprottið fram ef fagaðilinn hefur ekki verið nógu auðsveipur eða lagt nógu vel við hlustir í samræðunum.
Í áhugahvetjandi samtali um hegðunarbreytingu getur sumum fundist augljóst hvað best sé fyrir skjólstæðinginn og hvað „skynsamlegast“ sé að gera í stöðunni. Tilhneigingin til að sýna að maður viti betur eða til að leiðrétta er ósjálfráðu viðbrögðin til að reyna að koma málum í réttan farveg, benda á hvað þarf að gera. Þessi viðbrögð kvikna stundum af umhyggju fyrir skjólstæðingnum eða vonbrigðum út af honum. Viðbrögðin eru algeng og eðlileg en hafa yfirleitt öfug áhrif við það sem ætlast er til. Þarna er horft framhjá sjálfstæði skjólstæðingsins og afleiðingin verður sú að honum finnst gert lítið úr sér og að ekki sé tekið tillit til getu hans til að breyta eigin hegðun.
Ef skjólstæðingurinn sýnir viðnám er mikilvægt að reyna að koma samvinnu á aftur. Fagaðilinn verður að líta á viðnámið sem merki um að hann sjálfur þurfi að breyta aðferðum sínum.
Orð eins og þú skalt, átt að, verður, eru þrúgandi og þeim fylgir þess vegna sú hætta að þau veki viðnám. Ekki má gleyma því að skjólstæðingurinn forgangsraðar ekki alltaf á sama hátt og fagaðilinn telur skynsamlegast.
Ekki er hægt að tala um að aðeins annar sé ósamvinnuþýður, það þarf að minnsta kosti tvo til að vinna saman og báðir þurfa að sýna samstarfsvilja. Fagaðilinn þarf að líta á skjólstæðinginn sem jafningja sem hefur rétt til eigin verðmætamats og ákvarðana.
Viðnámsgildrur
Spurningaflóð. Fagaðilinn stýrir samtalinu algjörlega og er með mjög margar spurningar sem skjólstæðingurinn á að svara stuttlega. Skjólstæðingurinn verður óvirkur og athyglin færist af honum yfir á fagaðilann. Þess vegna á ekki að spyrja margra spurninga í einu.
Afstaða tekin. Fagaðilinn tekur fljótt afstöðu um hvernig eigi að leysa vandann og færir rök fyrir því að skjólstæðingurinn eigi að breyta hegðun sinni. Þetta getur leitt til þess að skjólstæðingurinn snúist gegn breytingu og fari að verja hina hliðina á málinu - hann er ennþá mjög tvístígandi.
Sérfræðingshlutverkið. Fagaðilinn telur sig sjálfkjörinn til að túlka aðstæðurnar eða hann reynir að leysa málin fyrir skjólstæðinginn. Það er skjólstæðingurinn sem er sérfræðingurinn í eigin málefnum og mati á eigin dug og getu.
Stimplun. Með því að ,,stimpla” skjólstæðinginn er verið að dæma hann (þú er alkóhólisti).
Einblínt of snemma á lausn. Þá eru ráð og tillögur settar fram of snemma í breytingarferlinu.
Gagnrýni, ákúrur, ásökun. Þá getur skjólstæðingurinn farið að verja afstöðu sína og afsaka eigin hegðun. Hérna skiptir ekki nokkru máli hver á sökina.
Stillt upp við vegg. Þetta leiðir oftast til þess að skjólstæðingnum finnst hann þurfi að verja sig og réttlæta hegðun sína.
Beðið um leyfi. Það er mikilvægt í samtalinu að biðja um leyfi. Með því að biðja um leyfi sýnir fagaðilinn að hann beri virðingu fyrir sjálfstæði skjólstæðingsins og býður honum um leið til samstarfs. Fagaðilinn sýnir þá að hann lætur ekki stjórnast af fyrirframmótuðum skoðunum á því sem hann telur að skjólstæðingurinn óski og þarfnist.
Ef skjólstæðingurinn vekur sjálfur máls á áfengisvandanum þarf auðvitað ekki að biðja um neitt leyfi. En svo getur gefist tilefni til að ræða um áfengi, í framhaldi af einhverju sem hann minnist á að fyrra bragði, án þess að þar sé augljóst samband við áfengi. Skjólstæðingurinn er kannski ekki viðbúinn spurningunni og þá er afar mikilvægt að biðja um leyfi. Ef höfð er í huga samlíkingin um að áhugahvetjandi samtal sé eins og dans þá þætti það meira en lítið undarlegt að fólk drægi hvort annað út á dansgólfið án þess að spyrja fyrst hvort áhugi væri á að fá sér snúning.
Það er hægt að biðja um leyfi á margvíslegan hátt, t.d.:
,,Er í lagi að við ræðum um áfengismál þín í dag?
,,Ég held að það sé mikilvægt fyrir þig að vita meira um …"
,,Viltu að ég tali um ...?"
,,Þá myndi ég vilja nota nokkrar mínútur í dag til að segja þér frá …, ertu sátt/-ur við það?"
,,Hvenær myndi það henta þér að við ræddum um áhrif áfengis á …, í dag eða seinna?"
,,Geturðu hugsað þér að …?”
Skráning í sjúkraskrá
Þegar litið er á hættunnar sem fylgja áfengisneyslu og þeirrar truflunar sem hún getur haft á árangur meðferðar við öðrum sjúkdómum er það gild ástæða fyrir því að skrá neysluvenjur skjólstæðinga.
Spyrjið skjólstæðing sem notar áfengi að eftirfarandi og skráið svörin
- Notarðu áfengi af einhverju tagi?
- Hve mikið?
Skráið neyslumynstrið í sjúkraskrá
Áfengisneysla: Skráið magn drykkja þegar drukkið er og hversu lengi viðkomandi hefur neytt áfengis.
Dæmi: „hófdrykkja“.
Skráið sjúkdómsgreiningar: Áfengisnotkun
Skráning minnir meðferðaraðila á að skjólstæðingurinn getur átt á hættu á að fá banvæna sjúkdóma og aðra alvarlega sjúkdóma vegna áfengisneyslunnar. Meðferð við ákveðnum sjúkdómum og bati eftir aðgerðir með svæfingum getur því orðið erfið eða árangurslaus ef skjólstæðingurinn hefur áfengissýki eða neytir áfengis eftir aðgerð.
Undirbúiningur
Í eftirfarandi köflum er fjallað um það hvernig fagfólk hjálpar skjólstæðingnum að undirbúa sig sem best undir að draga úr eða hætta að neyta áfengis:
- Að ákveða lokadaginn – Hvenær er best að hætta?
- Unnið með áhugahvöt til breytinga – Mat á forgangsröðun.
- Að taka stjórnina – Að fá yfirsýn yfir venjurnar og breyta þeim meðvitað.
- Áætlun breytinga – skipulag og framkvæmd
- Að halda dagbók – Það er góð aðferð til þess að hafa stjórn á neyslunni.
- Að fara í meðferð – ef þörf er á að vísa viðkomandi í sértæka áfengismeðferð.
Lokadagurinn
Áður en dregið er úr eða hætt að nota áfengi þarf iðulega góðan undirbúning. Yfirleitt hefur skjólstæðingurinn verið háður eða notað áfengi um langan tíma og margar venjur eru bundnar neyslunni. Ráðin, sem sett eru fram hér, eru atferlismótandi, það er að segja gengið er út frá því að viðkomandi verði að breyta hegðun sinni. Ef viðkomandi hefur verið háður eða notað áfengi um langt skeið verður einnig að gera ráð fyrir að það taki tíma að segja skilið við þær venjur sem hann hefur myndað.
Unnið með áhugahvöt til breytinga
Í undirbúningnum felst að efla áhuga til að breyta hegðun. Það ýtir undir áhugann ef skjólstæðingurinn fær að ræða um kostina við það að hætta að drekka, að lesa sem mest um það að hætta og að velta því fyrir sér hvers vegna hann kýs að breyta um lífsstíl. Einnig er mikilvægt að reyna að skilgreina hugsanlegar hindranir svo að þær komi ekki í veg fyrir árangur. Það styrkir viðkomandi að ræða það sem reynist erfitt og fá hjálp við að finna lausnir. Hér getur verið gott að notast við mælikvarða um áhugahvöt. Mælikvarðinn mælir hversu mikilvægt það er fyrir skjólstæðinginn að breyta um hegðun sem og trú á eigin getu til þess. Skjólstæðingurinn er beðinn um að meta hversu mikilvægt það er fyrir hann, á kvarðanum 1-10, að breyta um hegðun og á sama hátt hver trúin á eigin getu er. Að því loknu er rætt um það hvers vegna hann staðsetji sig á þessum ákveðna stað en ekki ofar eða neðar á kvarðanum.
Mælikvarði á áhugahvöt
- Hversu mikilvægt er fyrir þig að hætta að drekka?
- Hversu viss ertu um að þér takist það? (trúin á eigin getu)
- Hversu tilbúin/-n ertu til að hætta að drekka núna?
0____________________________________________10
- Síðan spurt: Hvers vegna talan X en ekki hærri tala?
(Samanburður við tölu sem er hærri á skalanum veitir tækifæri til að koma með tillögu um að breyta hegðun)
Mælikvarði á áhugahvöt - skjal til útprentunar
Að taka stjórnina
Lykilspurningar draga fram hvað skjólstæðingurinn vill gera og eru alltaf opnar. Nota á speglun til að kanna hvort breytingartal styrkist við speglun og samantekt.
- Hvaða hindranir og erfiðleika þarft þú að yfirstíga?
- Hvað er næsta skref?
- Hvert er markmið þitt? Hvernig veistu hvort þú hefur náð því?
- Hvaða aðstoð þarftu?
- Hverjir í nærumhverfi þínu þurfa að vita um ákvarðanir þínar?
Áætlun breytinga
Áætlun getur verið gagnleg þegar kemur að því að breyta um lífsstíl. Fagaðili getur aðstoðað skjólstæðing með skipulag og innihald slíkrar áætlunar:
Setja markmið – hvert er markmið breytingarinnar?
Við markmiðasetningu er mikilvægt að styðjast við neðangreinda þætti:
Afmörkun: Ég ætla ekki að drekka oftar en 2svar í viku og aldrei meira en hálfa flösku af léttvíni hvert skipti.
Mælanlegt: Hvernig veistu að þú hefur náð markmiðinu?
Ásættanlegt: Viðhorf skjólstæðingurinn eru látin ganga fyrir.
Raunhæft: Ákvarðið hvort markmiðið sé raunhæft: ,,Hversu viss ertu um að þér takist þetta?
Hvað hefur það í för með sér ef þú framkvæmir þetta?”
Tímarammi: Það er mjög gott að hafa tímaramma og ákveðna tímapunkta til að staldra við og meta hvernig gengur með að ná markmiðinu.
Hvað þarf til að ná markmiðinu?
- Hvert er þitt næsta skref?
- Eru fleiri leiðir til að ná markmiðinu?
Takið mið af færni skjólstæðingsins til að ná markmiði sínu og stuðningi frá ættingjum og vinum. Vangaveltur um aðrar mögulegar leiðir geta hjálpað til. Niðurstaðan getur verið fjöldi valmöguleika þar sem skjólstæðingurinn velur þá leið sem hann sjálfur telur vænlegasta.
Áætlunargerð
Gott getur verið að setningar og spurningar á þessa leið komi fram í samtalinu. Þær geta verið hjálplegar til að laða fram áætlun um breytingar:
Skjólstæðingur: ,,Mikilvægasta ástæðan fyrir mig til að breyta er...”
Skjólstæðingur: ,,Mikilvægast fyrir mig að breyta er (draga úr drykkjunni, hætta henni, laga svefninn...)"
Skjólstæðingur: ,,Ég hef hugsað mér að gera eftirfarandi til að ná markmiðinu...”
Fagaðili: ,,Hvenær?”
Skjólstæðingur: ,,Þeir sem geta aðstoðað mig eru...”
Fagaðili: ,,Með hvað?”
Skjólstæðingur: ,,Hindranir og hættur sem geta komið upp eru...”
Fagaðili: ,,Hvernig tekst þú á við þær?”
Skjólstæðingur: ,,Til að sjá hvort ég hef náð markmiðinu þarf ég að...”
Laðið fram aðgerðir
- Hvað vilt þú gera?
- Forðist að þrýsta á aðgerðir
- Að hafa aðra með í ráðum eflir vilja til breytinga.
Heilsudagbók - áfengisneysla
Ein leið til að ná stjórn á eða meta áfengisneysluna er að halda dagbók. Hægt er að biðja skjólstæðinginn um að skrá hjá sér í neysluna yfir eina viku eða fleiri. Þegar skjólstæðingurinn fær betri yfirsýn yfir venjur sínar verður hann meðvitaðri um það hvernig hann getur breytt þeim.
Vilji skjólstæðingurinn draga úr drykkjunni er góð leið að ákveða hvaða dögum hann sleppir úr eða magn drykkja þegar drukkið er.
Heilsudagbók - áfengisneysla. Stækka og prenta má út blaðið með því að smella á myndina.
Vísað í annað úrræði
Ef mat fagaðila er að skjólstæðingur þarfnist meiri og sértækari áfengismeðferðar ber að benda honum á eða vísa í slíka meðferð. Við slíkt mat má byggja á matskvörðum ICD-10 F10.2 eða DSM-IV 3303.90.
Meðferðarúrræði má finna hér:
http://www.landspitali.is/Pages/14176
